Strona główna

Pomorze Zachodnie gospodarzem Konwentu Marszałków RP

5 i 6 września odbyło się spotkanie samorządowców, ministrów i parlamentarzystów w Przelewicach. W Konwencie uczestniczyła Przewodnicząca Sejmiku Teresa Kalina.

W czerwcu br. Województwo Zachodniopomorskie objęło przewodnictwo w Konwencie Marszałków Województw RP. Pomorze Zachodnie było gospodarzem wrześniowych spotkań w Ogrodach Przelewice – Zachodniopomorskim Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej.

W wydarzeniu wzięli udział marszałkowie województw, ministrowie, parlamentarzyści, przedstawiciele instytucji administracji rządowej i samorządowej oraz eksperci finansowi. 
W czwartek ważne dla polskich regionów dyskusje toczyły się w czterech tematycznych panelach. Uczestnikami rozmów byli m.in. minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, szef resortu sportu i turystyki Sławomir Nitras, senatorowie: Magdalena Kochan i Janusz Gromek, posłanka Elżbieta Anna Polak, wojewoda zachodniopomorski Adam Rudawski i prezes Banku Gospodarstwa Krajowego Mirosław Czekaj.
W czwartek zajęto się w głównej mierze tematem wdrażania wojewódzkich programów rozwoju bazy sportowej oraz dyskutowano na temat barier w aktywizacji terenów inwestycyjnych Skarbu Państwa będących w zasobie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Na wydarzeniu w Przelewicach był obecny Minister Sportu i Turystyki Sławomir Nitras, który podkreślił wielokrotnie, że wrócił dialog między władzą centralną a samorządami. Zapowiedział również, że resort, którym zarządza, chce przekazać samorządom 200 mln zł na rozbudowę infrastruktury sportowej.


Fundusze Europejskie a współpraca z samorządami województw

To był najistotniejszy panel dyskusyjny z punktu widzenia samorządów województw. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zajmuje się obecnie trzema kluczowymi tematami mającymi realny wpływ na rozwój polskich regionów. Są to – po pierwsze – prace strategiczne do 2035 roku połączone z funduszami europejskimi, gdyż prowadzone są rozmowy o dalszych losach środków unijnych.

– Niestety zawiał wiatr antyregionalny Zależy nam na utrzymaniu zdecentralizowanego systemu dystrybucji funduszy, bo to dotyczy urzędów marszałkowskich – podkreśliła minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Druga istotną kwestią, na którą wskazała szefowa MFiPR jest odblokowywanie środków z KPO i ich wydatkowanie. Minister poinformowała, że prowadzone są negocjacje o terminie przedłużenia rozliczenia wydatków. Termin ten przypada na koniec 2026 roku.

– Są na to szanse, ale będzie to maksymalnie o 6 miesięcy – przyznała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

W KPO nie ma puli przeznaczonej do dystrybucji przez samorządy województw, ale samorządy mogą być ich beneficjentami. To może być nawet 55 mld zł. Minister Pełczyńska-Nałęcz przekazała, że obecnie w ramach KPO trwa 7 naborów, a 5 kolejnych zostanie niebawem ogłoszonych, m.in. dla szpitali powiatowych.

Trzecim obszarem działań ministerialnych jest nowy instrument – Społeczny Fundusz Klimatyczny.

– Jesteśmy na etapie tworzenia tego planu, by móc zacząć wykorzystywać środki. Mówimy tu o kwocie 50 mld zł. Być może będzie ok. 7,5 mld zł, o której zdecydują samorządy – powiedziała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Z kolei marszałkowie województw dopytywali różne kwestie. Marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz pytał o przegląd śródokresowy. O większe niż półroczne przedłużenie wydatkowania środków z KPO wnioskował zaś wicemarszałek wielkopolski Wojciech Jankowiak składając postulat w kontekście zakupu taboru kolejowego. Na wprowadzenie większej elastyczności w wachlarzu doboru beneficjentów zwracał uwagę marszałek pomorski Mieczysław Struk.


Wdrażanie wojewódzkich programów rozwoju bazy sportowej

Rozporządzenie ministerialne zmieniające zapisy dotyczących wojewódzkich programów rozwoju bazy sportowej zostało podpisane 3 września br. To powrót do dobrze sprawdzonej i funkcjonującej wcześniej współpracy na linii rząd-samorząd. Zmiany w wojewódzkich programach rozwoju bazy sportowej były jednym z priorytetowych działań resortu sportu nowego rządu. Procedura nowelizacji prawa trwała około 5 miesięcy.

– Nie ma najmniejszego sensu, aby o boisku w Pyrzycach czy Barlinku decydowano w Warszawie – uzasadnił potrzebę zmian w zapisach prawa minister sportu i turystyki Sławomir Nitras. – Teraz mamy nowy program. Ma wejść w życie od 1 stycznia 2025 roku. Pierwszy rok będzie pilotażowy i pewnie trudny. Przed nami ustalenie kwestii techniczno-organizacyjnych, czyli np. maksymalnej kwoty wsparcia i jakiego typu obiekty miałby być nim objęte – dodał minister.

Minister Nitras zwrócił także uwagę, że polski sport wymaga dalszych zmian, m.in. w zakresie bazy, bo często ona nie współpracuje z baza akademicką.

Z kolei marszałek zachodniopomorski Olgierd Geblewicz i marszałek mazowiecki Adam Struzik zauważyli, że w temacie bazy sportowej najpilniejszymi kwestiami do ustalenia są obecnie ostateczne limity dofinansowań dla województw oraz górne granice wsparcia dla inwestycji.

Oferta BGK dla samorządów województw

Obrady Konwentu Marszałków Województw RP po przestawienia swojej oferty wykorzystał Bank Gospodarstwa Krajowego. Przedstawiciele BGK zaprezentowali możliwości i instrumenty wsparcia, sposoby udzielania pożyczek, zakres i wymogi kredytowania przedsięwzięć czy raportowanie. Mówili m.in. o finansowaniu projektów termomodernizacji czy rozwoju dróg, w tym tych wojewódzkich.

– BGK obchodzi 100-lecie działalności. Jesteśmy jedynym bankiem o statusie państwowym. Zarządzamy 20 funduszami przepływowymi, np. Funduszem Finansowania Sił Zbrojnych. Jesteśmy także operatorem funduszy strukturalnych m.in. KPO. Samorządy są dla nas niezwykle istotne, mamy w stosunku do nich misję. Do tej pory sfinansowaliśmy przedsięwzięcia warte ponad 30 mld zł – powiedział prezes Banku Gospodarstwa Krajowego Mirosław Czekaj.


Bariery w aktywizacji terenów inwestycyjnych Skarbu Państwa będących w zasobie KOWR

Zintensyfikowanie obszarów inwestycyjnych w Polsce, szczególnie w zasobach Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa były przedmiotem dyskusji ostatniego panelu pierwszego dnia obrad Konwentu Marszałków Województw RP w Przelewicach. Polska jest atrakcyjnym krajem dla inwestorów. To m.in. zasługa Specjalnych Stref Ekonomicznych funkcjonujących od 1994 roku. Obecnie mamy 14 takich stref.

– Część z tych terenów jest w gestii KOWR, choć zarządzają nimi spółki SSE. Bycie właścicielem takiego gruntu przyspiesza proces decyzyjny i inwestycyjny. W obecnej sytuacji przeciągające się negocjacje nie pozwalają na skuteczne przyciągnięcie inwestorów. Nie każda spółka może tez nabyć tereny, bo są to spore koszty, szczególnie kiedy chodzi zbudowanie infrastruktury – podkreślił prezes Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Mirosław Kamiński.

Przykładem takie dobrego rozwiązania jest Karlino ze 180 hektarami inwestycyjnymi w kompleksie Karlinko. To pozwoliło gminie na rozwój edukacyjny, zawodowy, społeczny i gospodarczy.

– To jest sposób na zatrzymanie odpływu mieszkańców z gminy – przekonywał wieloletni burmistrz Karlina, obecnie prezes WFOŚiGW w Szczecinie Waldemar Miśko.

W ocenie KOWR – jego głównym zadaniem jest zapewnienie gruntów dla polskich rolników, do czego zobowiązują instytucję zapisy z 2016 roku. W pierwszej połowie 2024 roku, Ośrodek przekazał samorządom nieodpłatnie 309 ha gruntów.

– Chcemy współpracować z samorządami, ale tam gdzie pozwala na to ustawa, gdzie są plany zagospodarowania przestrzennego i gdzie są to zadania samorządu terytorialnego. Jesteśmy otwarci na ekonomiczny udział KOWR-u w zmianach takich planów – przyznał zastępca dyrektora Generalnego Ośrodka Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Jan Szopiński.

Z kolei Michał Woźniak – przedstawiciel Ministra Cyfryzacji i Technologii – zwrócił uwagę, że mamy pogląd na sprawę z dwóch perspektyw. Z jednej to chęci inwestycyjne, z drugiej dbałość o rolnictwo w oparciu o zapisy prawa.

– Największe zapotrzebowanie jest dziś na grunty powyżej 100 hektarów. Jeżeli inwestor nie otrzyma wsparcia i zapewnienia inwestycyjnego, to znajdzie lokalizację w innym kraju. Musimy utrzymać atrakcyjność inwestycyjną w Polsce, choć trzeba podejść ze zrozumieniem do argumentów KOWR. Trzeba postarać się o stworzenie podstaw zabezpieczających wszystkie strony tego procesu – mówił Michał Woźniak.

 
Potencjał uczelni w regionach w świetle planów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz współpraca samorządów województw z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, połączona z prezentacją Programu LIFE, zdominowały drugi dzień Konwentu Marszałków RP, który w dniach 5-6 września 2024 roku odbywał się w Przelewicach na Pomorzu Zachodnim.

Rozpoczynając dyskusję o szkolnictwie wyższym marszałek Olgierd Geblewicz zaznaczył, że Pomorze Zachodnie z uczelniami współpracuje od dawna, wspierając ich inwestycje w badania, rozwój i infrastrukturę. Uczelnie natomiast  dzielą się doświadczeniami z przedsiębiorcami, na czym korzysta cały region.

Będący gościem tego panelu Minister Nauki Dariusz Wieczorek zapowiedział, że chce, aby polska nauka wróciła do Europy.

- Zależy nam na wsparciu i koordynowaniu działań uczelni w zakresie badań, strategii, i rozwoju. Dobrym krokiem byłoby, aby na poziomie strategii województw dyskutować o łączeniu uczelni. Chcemy, by powstały silne, konkurencyjne podmioty naukowe. Pracujemy nad rozwiązaniami prawnymi, aby skonsolidowane uczelnie miały do dyspozycji subwencję o 10 proc. wyższą– podkreślił Minister Nauki Dariusz Wieczorek.

Minister zapowiedział także uporządkowanie rynku polskich uczelni  - obecnie mamy około 100 uczelni publicznych i 300 niepublicznych. Plan ministerstwa zakłada wyeliminowanie z rynku tzw. „fabryk dyplomów”. Strategia dla polskiej nauki na najbliższe lata obejmuje także stworzenie w Brukseli od 1 stycznia 2025 roku przestrzeni dla polskiej nauki, by lepiej wykorzystywać środki unijne na rozwój, choć dla nie ma ich np. w KPO, utworzyć w kolejnej perspektywie równoległy regionalny program operacyjny dedykowany uczelniom wyższym.

– Uczelnie są ważnym ogniwem rozwoju regionu. Niestety, otwierają nowe kierunki, ale samorząd województwa nie ma żadnych narzędzi, by opiniować takie potrzeby, To wielka szkoda, ponieważ prowadzimy monitoring lokalnego rynku pracy i współpracujemy z biznesem – wskazał jeden z problemów Marszałek Olgierd Geblewicz.

W efekcie absolwenci uczelni mają problem ze znalezieniem pracy, natomiast pracodawcy ze znalezieniem wykwalifikowanej kadry, której nikt w danym kierunku nie kształci.

Kolejna dyskusja dotyczyła współpracy samorządów województw z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz prezentacji Programu LIFE. Jest to program, w którym chodzi o to, aby efekty ekologiczny został zduplikowany, aby mogli z niego skorzystać inni w dłuższej perspektywie niż 5 lat.

- Mamy obecnie 600 mln euro na ten program w skali Europy na gospodarkę obiegu zamkniętego, klimat czy czystą energię. Projekt, który  ramach programu LIFE będzie realizowany, musi być istotny dla Europy, musi rozwiązywać problemy środowiskowe, być innowacyjny i demonstracyjny – mówił kierownik wydziału LIFE NFOŚiGW Andrzej Muter.

Polska jest aktywna w tej materii, dobrze pozyskuje środki, bo samorządy są aktywne. Program LIFE jest widoczny m.in. na Śląsku, w Małopolsce czy w Świętokrzyskiem.

Dobrym przykładem jest także województwo pomorskie, którego przygoda z programem LIFE zaczęła się na Konwencie Marszałków dwa lata temu. Samorząd województwa pomorskiego zdecydował się przedsięwzięcie w zakresie gospodarki odpadami, bo limity nakładane przez UE są coraz wyższe i trudniejsze do spełniania.

- Dobry pomysł zrodzony w regionie to gwarancja naszego sukcesu. Pokonaliśmy długą, ale ciekawą drogę – powiedział Krzysztof Pałkowski, dyrektor Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

O korzyściach płynących z programu LIFE mówił także Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie PGW Wody Polskie Michał Durka. Opisując realizowane projekty wspominał także o kłopotach, jakie czekają na inwestorów. Jako przykłady podawał m.in. upadłość firmy będącej głównym wykonawcą czy zmianę przepisów.

- Dlatego na każdym etapie ważna jest współpraca z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i gospodarki Wodnej, którzy służy doradztwem. W naszym przypadku przyniosło to efekty, a inwestycje, które wydawały się zagrożone, udało się zrealizować. Dialog jest jednak niezbędny także z partnerami uczestniczącymi w projekcie. Od początku ważny jest też podział ról i zadań oraz wzajemne wparcie – dodał Michał Durka.

Podczas dyskusji samorządowcy wskazywali także na problem odpadów toksycznych czy niebezpiecznych, z którym można się zetknąć w całej Polsce.

- Niezbędna jest dyskusja z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwem Sprawiedliwości. Wszyscy chyba znamy przypadki prowadzenia nielegalnej działalności, nieuczciwych podmiotów, które nie wpuszczają na swój teren żadnych kontroli – ani naszych, ani Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska – powiedział Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.

W ocenie Olgierda Geblewicza tradycyjne służby – policja i prokuratura - przy ogromie innych spraw nie są w stanie reagować na tego typu naruszenia prawa. Dlatego niezbędne jest powołanie policji środowiskowej, która będzie egzekwowała istniejące prawo i karała mafie śmieciowe czy inne nielegalnie działające podmioty, korzystając z przepisów, które funkcjonują, ale nie są w pełni wykorzystywane.


Konwent Marszałków Województw RP zawiązany został równolegle z powstaniem samorządu na szczeblu województwa. Narodziła się wówczas potrzeba utworzenia forum, którego rolą byłoby działanie na rzecz efektywnej realizacji polityki rozwojowej i społecznej w regionach. Jest organem opiniodawczo-doradczym Związku Województw RP. Analizuje i opiniuje propozycje zmian legislacyjnych oraz omawia aktualne problemy samorządów województw. Posiedzenia kończą się wypracowaniem wspólnych stanowisk, które następnie kierowane są do właściwych urzędów i instytucji centralnych.